Lagd út 7ndi dag av gø’nni (mars) 2026.

Djúpnorsk

I lǫng tíð hevir eg tenkt pá kvórleiðis einn skuldi skríva norsk um deð havði sami stavnað sum færøysk og íslendsk, og normérað gamalnorsk. Deð vegtugasta sum skilr dessi frá denn vanlegi norskinn er at dei halda seg til sjalvljóðí ‹i›, ‹u› og ‹a› í útyngd stoða, der vanleg norsk aug hevir ‹o› og ‹e› (schwa), og nytta ‹ð› millum og eftir sjalvljóð. Ellis merkja dei lǫng sjalvljóð, slík at deð verðr týðileg skilnað millum vín (drykkinn) og vin (frændi). Mið hava deð pá norsk með, men úlíkt færøysk og íslendsk hava mið deð berra der skortinn pá merki gerir týðingi úviss, t.d. hóv (hestahóv) og hov (guðahov). Pá djúpnorsk lýtr merkingi vera líka útbreidd sum í hínum málóm.

Bøyging av namnorð

Hannkyn:

Hókyn:

Inkikyn:

Gamall ljóðlétt nasafengd u verðr ó í nýjari norsk, sum mið sjá í orð sum nó (← *nṹa ← núna), og ellis í mið­lands­forminni vikó (bundí form av viku) frá vikuna. Denn sami fram­vokstrinn lýtr sváleiðis ovra seg í síð­falls­bøyginginni -‍unum, og geva djúpnorsk -‍óm. Detta er í samsvar með málføri sum halda pá eit týðiligt skil millum ó og u. T.d. sætisdalsk með endingí -‍ó (← -‍unum). Sama málførið hevir derímót -‍um (-‍om, -‍um) í genum og miðjum. Stavingí með -‍ó‍- opnar aug upp fyri áð skilja millum bundið og úbundið síðufall mangtal, av dí denn einfalda um-endingí heldr seg sum -um.

Sjalvljóðsstomnar fá eigí bøyging í síðufall, av dí n-inn frá endinginni verðr fest til denn ljóðtunga róti, og fellr dífyri ikki. Sváleiðis heldr endingí pá eit fullari skap en hín orðí og útan samandragingí með deð nasafengda sjalvljóðið fyri n-ém heldr u-inn seg sum u.

Gamall ljóðlétt nasafengd i verðr pá líknandi vís lengt til í, slík mið sjá deð t.d. í sætisdalsk: tíðin → tęı`ęı (tíðí). Enndá meir álmenn er lengingí av denn ljóðlétti nasafengdi a-num, sum í dag er týðileg yvir heila Vestlandé med framvokstrinn ferjan → ferjá, m.a. fundinn pá Sunnmøri.

Síðufall eintal í hannkyn og inkikyn hevir aug denna lengingí, sváleiðis at -inum og -inu eru vorðí -ém og -é. Hér nyttar eg ‹é› fyri áð skilja serliga inkikyn frá hókyn (og inkikyn mangtal). Með deð er húsé týðiliga skilt ífrá húsí, men fær lík framburð. Í tala eru derímót dessi tvau skild með tónalag.

Eigifall er sum í annar norsk, men með -a og -u pá sǫmum stǫðóm sum gamalnorsk, t.d. i hestahóv og kyrkjubát.

Bøyging av segnorð

Sterk segnorð:

Linn segnorð:

Telja-segnorð:

Varaorð

Persónleg varaorð — Eintal:

Mangtal:

Eignarformir — Eintal:

Mangtal:

Í Sogn og Fjǫrðóm finnst aug várá sum síðufallsform í báði eintal og mangtal av vár. Frá gamalt hava síðufallsformirnar vorið várum m. og mt., og váru n., og deð fyriset sváleiðis denn nótíðlega formí. Dá ljóta aug skriftformirnar vera dessar. Deð einasta som vantar er hókynsformí *várri.

Peikandi varaorð

— Eiliv Ulvestad